Nieuw participatiebeleid
Wat is participatie?
Dat inwoners meedenken, meepraten en meebeslissen over plannen, beleid en projecten van de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan: plannen voor nieuwbouw, verkeersveiligheid, speelplekken en groen in de gemeente.
De ambitie van de gemeente
Samen met inwoners bouwen aan een betrokken en betrouwbare gemeente. Waar het fijn is om te wonen en werken.
Wat vinden inwoners belangrijk en wat we ermee doen
Inwoners willen openheid en meedoen vanaf het begin. Ze willen weten wat er met hun reacties gebeurt en dat er op een heldere manier over wordt verteld. Dat is de basis van het nieuwe participatiebeleid.
De voorwaarden voor goede participatie
Een open samenwerking, respect en aandacht voor elkaar. En altijd laten weten wat er met de reacties gebeurt.
Haarlemmermeerse participatievragen: hoe we het gaan doen?
We maken een participatieplan met vaste vragen die duidelijk maken:
• Wat is het doel?
• Wie kan meedoen, waarover kun je meedoen?
• Je invloed: meedenken, meepraten of meebeslissen?
• Rollen: wie doet wat?
• Op welke manier en wanneer gaan we participeren?
Dit spreken we af over participatie
Participatie gebeurt op tijd, met iedereen die er mee te maken heeft. De manier waarop is duidelijk en open. We laten weten wat er met de reacties gebeurt. En we kijken erna of we dingen beter of anders kunnen doen.
En hoe verder?
De gemeente gaat werken met het nieuwe beleid. In 2028 kijken we samen met inwoners, ondernemers en partners of het beleid goed werkt of dat we het anders of beter kunnen doen.
Veelgestelde vragen en antwoorden
1. Waarom heeft de gemeente een nieuw participatiebeleid?
De gemeente organiseert al jaren participatie. Inwoners, ondernemers en organisaties denken en praten mee over plannen en beleid. Toch geven inwoners aan dat zij te weinig mogelijkheden hebben om mee te denken en mee te praten.
2. Waarom is er een participatiebeleid?
De Rijksoverheid legde in de wet vast dat overheden participatiebeleid moeten hebben. Het gemeentebestuur wil duidelijk vastleggen hoe de gemeente omgaat met inwoners, ondernemers en organisaties bij participatie.
3. Hoe is het nieuwe participatiebeleid tot stand gekomen?
We zijn in gesprek gegaan met de dorps- en wijkraden, de Participatieraad, het Haarlemmermeers Ondernemersplatform, de Jongerengemeenteraad en medewerkers van de gemeente. We deelden het concept met alle inwoners, ondernemers en organisaties in Haarlemmermeer. Zij konden hierop reageren. De reacties gebruikten we om het concept te verbeteren. Daarna stelden we het definitieve participatiebeleid vast.
4. Wat is het doel van het nieuwe participatiebeleid?
Het doel van het beleid is om samen duidelijkheid en vertrouwen te creëren. Hierdoor weten inwoners waar zij aan toe zijn bij participatie. En de gemeente weet wat inwoners van haar mogen verwachten. Samenwerken op een transparante en voorspelbare manier.
5. Wat betekent participatie en waarom is dit belangrijk?
Participatie betekent dat u gevraagd en ongevraagd invloed kunt uitoefenen op beleid, plannen en projecten van de gemeente. Dat is belangrijk omdat inwoners, ondernemers en organisaties vaak veel weten over een onderwerp of een gebied.
6. Op welke niveaus kunnen inwoners, ondernemers en organisaties participeren?
Meedenken: Ideeën, meningen en ervaringen delen. De gemeente gebruikt de inbreng om plannen te verbeteren.
Meepraten: Advies geven over oplossingen. Adviezen zijn belangrijk. Neemt de gemeente een advies niet over, dan leggen we uit waarom.
Meebeslissen: Samenwerken aan keuzes. De gemeente besluit de gezamenlijke keuzes uit te voeren binnen vastgestelde kaders.
7. Is informeren ook een vorm van participatie?
Nee, informeren is geen participatie. Inwoners moeten niet alleen iets horen, maar ook invloed kunnen uitoefenen. Informeren is wel nodig om te kunnen participeren.
8. Wat is het verschil tussen inwonerparticipatie en overheidsparticipatie?
Inwonerparticipatie houdt in dat de gemeente een plan heeft en inwoners vraagt om mee te denken. Bij overheidsparticipatie hebben inwoners of organisaties een plan en de gemeente denkt mee of ondersteunt. Dit beleid gaat over inwonerparticipatie. Met ‘we’ bedoelen we in deze samenvatting de gemeente.
9. Wat staat er in de Omgevingswet?
In de Omgevingswet staan alle regels voor de omgeving waarin we wonen, leven en werken. De regels gelden voor iedereen: bedrijven, inwoners en instellingen. De regels gaan onder andere over:
- Huizen.
- Winkels.
- Kantoor- en bedrijfspanden.
- Wegen.
- Grachten.
- Parken.
10. Wat is de relatie tussen participatie en de Omgevingswet?
De Omgevingswet maakt processen rondom plannen en projecten eenvoudiger en sneller. Heeft iemand een plan of project? Dan gaat die persoon zelf in gesprek met de mensen in de omgeving. Vroeger deed de gemeente dit vaker.
Door vroeg in het proces met de omgeving te praten kan een plan verbeteren. De gemeente kan dan ook een goed en zorgvuldig besluit nemen. In veel gevallen is participatie bij plannen onder de Omgevingswet niet verplicht. De initiatiefnemer (degene die het plan maakt) bepaalt meestal zelf of en hoe de omgeving wordt betrokken. Wanneer de gemeente zelf een plan maakt binnen de Omgevingswet, dan is zij verplicht om zich aan haar eigen participatiebeleid te houden.
11. Wat verandert er voor inwoners?
Het beleid zorgt voor meer helderheid en betere samenwerking. Het wordt duidelijk voor inwoners wanneer en hoe zij kunnen meedoen. En wat zij van de gemeente mogen verwachten. De gemeente laat weten wat er met de inbreng en reacties gebeurt.
12. Wat wil de gemeente bereiken met participatie?
We geloven dat het samen beter wordt. Daarom gaan we altijd na of we participatie kunnen en moeten organiseren.
Participatie moet zorgen voor:
- Betere plannen en besluiten door kennis uit de samenleving.
- Meer begrip en vertrouwen tussen inwoners en gemeente.
- Meer gedeelde verantwoordelijkheid voor onze leefomgeving.
13. Welke houding en welk gedrag zorgt voor goede participatie?
Het is belangrijk dat we:
- Open en gelijkwaardig samenwerken.
- Respect hebben voor ieders rol.
- Oog hebben voor de mensen die niet vanzelf meepraten.
- Altijd terugkoppelen wat er met inbreng is gedaan.
We kijken wat er goed ging en wat er in de toekomst beter kan. Zo blijven we leren.
14. Welke 7 vragen gebruiken we om een participatietraject te maken?
1. Wat is het doel van de participatie?
2. Wie willen we betrekken?
3. Waar kan het wel of niet over gaan (hoeveel ruimte is er)?
4. Hoeveel invloed heeft de inbreng op het besluit?
5. Welke rollen zijn er (inwoners, raad, college, medewerkers)?
6. Wanneer participeren we (momenten in het proces)?
7. Hoe participeren we (werkvormen en kanalen)?
Hierdoor verschilt elk project. We participeren niet altijd. Als we niet participeren dan leggen we uit waarom.
15. Wat mogen inwoners van de gemeente verwachten?
We maken plannen samen beter: Participatie is geen doel op zich, maar een middel voor betere plannen.
We participeren op tijd: Er is nog ruimte voor invloed.
We zijn duidelijk en eerlijk: We leggen uit wat het proces is en hoeveel invloed er is.
We participeren met de direct betrokkenen: We betrekken de mensen die het raakt.
We zijn open: We staan open voor ideeën en perspectieven.
We werken doordacht: Elk traject start met een participatieplan, gebaseerd op de zeven vragen.
We informeren gelijk: Iedereen krijgt dezelfde, begrijpelijke informatie.
We zijn inclusief: We zorgen dat ook stille of moeilijk bereikbare groepen meedoen.
We koppelen terug: We laten zien wat er met de inbreng is gedaan.
We evalueren: We leren van het participatietraject.
16. Wat zijn de vervolgstappen?
Het participatiebeleid is opgeschreven en met bindende regels vastgelegd in de participatieverordening Haarlemmermeer.
Nu gaan we:
- Het beleid uitvoeren bij nieuwe plannen.
- Het uitdaagrecht (het recht om gemeentelijke taken over te nemen) in 2026 verder uitwerken.
- In 2028 evalueren we dit participatiebeleid, samen met inwoners en partners.